Problemy związane z zatrudnieniem młodzieży niepełnosprawnej

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o hamulce procesu instytucjonalizacji zatrudnienia młodzieży niepełnosprawnej na otwartym rynku pracy. Czy należy tych determinant szukać w obowiązujących rozwiązaniach prawnych, zwyczajach i praktyce poszczególnych organizacji, procesach stereotypowego postrzegania zatrudnienia i ról pracowniczych osób niepełnosprawnych, braku wiedzy o innych formach zatrudnienia osób niepełnosprawnych i obawach związanych z upowszechnianiem nietypowych form zatrudnienia? Omówione problemy szczegółowe dotyczyć będą zatrudnienia na chronionym i otwartym rynku pracy młodych osób niepełnosprawnych oraz wykorzystania nietypowych form w zatrudnieniu młodych osób niepełnosprawnych na lokalnych rynkach pracy.

Continue reading

Praktyka zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Polsce

Firma umie liczyć, bo mamy PFRON do zapłacenia […]. Chodzi o względy ekonomiczne. Po co mamy płacić za coś, za co możemy nie płacić. Dwadzieścia, trzydzieści tysięcy płaciło się na PFRON, a dziś się nie płaci […]. Nie, nie interesują nas takie umowy. Wie Pani to jest bardzo skomplikowane. Na umowę o dzieło to my zatrudniamy normalnych ludzi, czasami, gdy jest zbyt dużo pracy, w szczycie sezonu […], ale nie są to osoby niepełnosprawne (pracodawca, powiat żarski).

Continue reading

Praca wolontariuszy – ciąg dalszy

W Centrum Wolontariatu jak byłem cztery lata, to nie spotkałem żadnej osoby niepełnosprawnej takie osoby nie chcą bo wychodzą z założenia, że mi nie pomogli, to ja też nie będę pomagał. Dobrze jest być wolontariuszem, jak ma się pracę (lokalny informator, powiat skarżyski).

Continue reading

Potrzeby pracodawcy a specyfika możliwości niepełnosprawnych

Organizacje starają się promować model zatrudniania uwzględniający zarówno potrzeby pracodawcy, jak i specyfikę możliwości niepełnosprawnych. Z badanych sześciu organizacji dwie miały gotowe do wdrożenia projekty ZAZ-u, jedna projekt w opracowaniu, zaś jedna plan otworzenia spółdzielni inwalidów. Dobra praktyka polegałaby po prostu na pomocy w realizacji gotowych przedsięwzięć i wsparciu tworzonych. Jak na razie jednak inicjatywy te są w pewnym sensie „niewidoczne” dla przedstawicieli instytucji samorządowych.

Continue reading

Opinie o przyszłości chronionego rynku pracy – ciąg dalszy

Wskazywano na małą atrakcyjność zawodów oferowanych osobom niepełnosprawnym na chronionym rynku pracy i niewielkie zarobki. To sprawiało, że młode osoby niepełnosprawne niechętnie podejmowały pracę w Zakładach Pracy Chronionej, zwłaszcza w dużych ośrodkach miejskich (Gdynia, Poznań, Wrocław). WTZ i ZPCH nie spełniały również przypisanej im funkcji przygotowania osób niepełnosprawnych do wejścia na otwarty rynek pracy. Przechodzenie z chronionego na otwarty rynek pracy nie było regułą. Spora grupa osób niepełnosprawnych pozostawała w zatrudnieniu chronionym przez długie lata, a nawet poza niego nie wychodziła.

Continue reading

Obraz pracodawców z otwartego rynku pracy – ciąg dalszy

To, co łączyło wypowiedzi rozmówców z różnych środowisk lokalnych, głównie miejskich, to przekonanie, że jednak pracodawcy coraz chętniej zatrudniają młode osoby niepełnosprawne na otwartym rynku pracy. Jest to wynikiem coraz większej świadomości pracodawców o korzyściach wynikających z dofinansowań, ale i rezultatem dostrzegania potancjału zawodowego osób niepełnosprawnych: w Gdyni dociera do pracodawców już to, że może on skorzystać z różnych przywilejów (NGO, Gdynia). We wszystkich powiatach coraz częściej dostrzegano kwalifikacje zawodowe osób niepełnosprawnych: pracodawcy zwracają uwagę na przydatność i kwalifikacje osób, a nie na ich stan zdrowotny (szkolnictwo, powiat sokolski). Osoby niepełnosprawne znajdowały zatrudnienie, jeśli posiadały wysokie kwalifikacje zawodowe, były fachowcami. Na lokalnych rynkach pracy istniały takie zawody i branże, w których brakowało wykwalifikowanych pracowników, na przykład: stolarzy, ślusarzy, hydraulików i innych robotników w branży budowlanej: Na dzień dzisiejszy fachowca się łapie (szkolnictwo, powiat sokolski). Na problem braku fachowców zwracano uwagę nawet w powiatach o wysokim bezrobociu. Osoby o najwyższych kwalifikacjach zawodowych były poszukiwane bez względu na swoją niepełnosprawność:

Continue reading

Obraz pracodawców z chronionego rynku pracy

Podmiotami z chronionego rynku pracy realizującymi w największym stopniu zadania z zakresu rehabilitacji społecznej, zawodowej i zatrudnienia są w Polsce Zakłady Pracy Chronionej (ZPCH). Były one najczęściej wymieniane w badaniach lokalnych, a opinie o pracodawcach z chronionego rynku pracy formułowano na podstawie ich funkcjonowania w powiecie. Zakłady Aktywności Zawodowej (ZAZ) występowały w niewielu powiatach, były nieliczne i na ogół jeszcze słabo znane w środowiskach lokalnych. Natomiast tam, gdzie za- funkcjonowały, podawano je jako przykład dobrych praktyk, jak na przykład Centralna Kuchnia w Stargardzie Szczecińskim. Warsztaty Terapii Zajęciowej, traktowano je wyłącznie jako miejsce rehabilitacji zawodowej lub nawet miejsce pobytu, a nie zatrudnienia. Większość osób przebywających w Warsztatach ma status uczestnika WTZ, a nie pracownika.

Continue reading

Niewykorzystany sektor publiczny

Bardzo dobre oceny we wszystkich środowiskach lokalnych uzyskiwał sektor publiczny jako potencjalne miejsce pracy dla osób niepełnosprawnych, ze względu na mniejszą konkurencję i gwarancje bezpieczeństwa zatrudnienia świetnym miejscem pracy dla osób niepełnosprawnych jest sektor budżetowy, gdzie nie ma konkurencji rynkowej, gdzie jest spokojna praca biurowa, na przykład samorząd (ZPCH, Ruda Śląska).

Continue reading

Nadużycia ze strony pracodawców z Zakładów Pracy Chronionej cz. II

Problem ze znalezieniem pracowników przez Zakład Pracy Chronionej to tylko jedna strona medalu. Druga to fakt, że pracodawcy z otwartego rynku pracy nie zgłaszają zapotrzebowania na pracowników z orzeczoną niepełnosprawnością. Przyczyną takiego stanu rzeczy są po części bariery psychologiczne, jakie istnieją w świadomości pracodawców. Obawiają się oni pracowników niepełnosprawnych, jako tych, których praca jest mało wydajna, którym należy poświęcać wiele czasu na opiekę. Zwłaszcza stereotyp mówiący o niskiej wydajności jest bardzo szeroko rozpowszechniony w Ostrowii. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną mają jeszcze mniejsze szanse na zatrudnienie ze względu na obawy związane z ich domniemanym brakiem odpowiedzialności. Z drugiej jednak strony przyczyną braku zainteresowania usługami osób niepełnosprawnych są, zdaniem pracodawców, niewystarczające zachęty tworzone przez prawo.

Continue reading

Konkurs „Lodołamacze”

Jest to projekt prowadzony na terenie województwa dolnośląskiego przez Oddział Dolnośląski Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (lokalna edycja ogólnopolskiego konkursu). Celem konkursu jest promowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W ramach konkursu wyłaniani są zwycięzcy (firmy zatrudniające osoby niepełnosprawne) w trzech kategoriach: „Zakład Pracy Chronionej”, „Otwarty rynek pracy”, „Pracodawca nie przedsiębiorca” oraz w dwóch kategoriach specjalnych – Super Lodołamacz i Lodołamacz Specjalny. Kryteria wyboru laureatów obejmują liczbę zatrudnionych, sposoby zarządzania zasobami ludzkimi osób niepełnosprawnych, działania socjalne pracodawcy. Honorowy patronat nad konkursem sprawuje Marszałek Województwa Dolnośląskiego. Trzeba podkreślić, że głównymi odbiorcami konkursu są pracodawcy z chronionego rynku pracy. Konkurs ma charakter prestiżowy i przyczynia się do zwiększania świadomości pracodawców na temat zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz promocji biznesu społecznie zaangażowanego. Konkurs promuje nie tylko konkretnych przedsiębiorców zatrudniających niepełnosprawnych, ale także niepełnosprawnych pracowników.

Continue reading

Grupowa organizacja pracy i podział miejsca pracy

Grupowa organizacja pracy czy podział miejsca pracy nie były formami powszechnie znanymi, wzbudzały jednak przychylne reakcje jako formy korzystne w procesie aktywizacji zawodowej młodych osób niepełnosprawnych. Podkreślano, że grupowa organizacja pracy jest szczególnie korzystna dla osób z grup mających największe trudności ze znalezieniem pracy, na przykład z osób z niepełnosprawnością intelektualną czy chorobami psychicznymi i znacznym stopniem niepełnosprawności. Dla tych kategorii wsparcie grupy mogło stanowić ważny czynnik motywacyjny na przykład zajmowanie się ogrodem, są osoby, które potrafią grabić, które potrafią kosić, są osoby, które potrafią zamiatać […] i to byłoby fajne i korzystne. Jeśli jest grupa, to można też prowadzić terapię grupową, wsparcie grupowe w ramach pracy (pracodawca, Gdynia).

Continue reading

Gdynia – niepełnosprawni na fali

Gdynia jest nadbałtyckim miastem, w którym mieszka niemal 250 tysięcy mieszkańców1. Około 15%2 z nich stanowią osoby niepełnosprawne, stąd niezbędne jest, aby problematyka działań dotyczących tej grupy brana była pod uwagę przy tworzeniu polityki społecznej miasta. Sytuacja społeczno-zawodowa w Gdyni nie należy do najgorszych. Stopa bezrobocia na koniec pierwszego półrocza 2006 roku wynosiła tu 6,8%, co stanowi wartość zdecydowanie niższą, w porównaniu do średniej stopy krajowej. Ze względu na specyficzny charakter miasta – położenie, dużą sezonowość rynku pracy, bliskość innych okręgów zawodowych tworzących Trójmiasto, w Gdyni łatwiej znaleźć pracę również osobom niepełnosprawnym. Jednocześnie dominujący w Gdyni sektor – żegluga i gospodarka morska, jest praktycznie zamknięty dla tej grupy zawodowej. Dane liczbowe Powiatowego Urzędu Pracy w Gdyni, uwzględniające osoby niepełnosprawne będące w ewidencji w końcu półrocza 2006 roku pokazują, iż na 30 czerwca 2006 roku w urzędzie tym zarejestrowanych było jako bezrobotnych 350 osób niepełnosprawnych oraz 70 osób niepełnosprawnych jako poszukujących pracy nie pozostających w zatrudnieniu. Z 350 bezrobotnych osób niepełnosprawnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Gdyni, 13,4% stanowiły osoby będące w przedziale wiekowym między 18-29 lat. Wśród osób poszukujących pracy nie pozostających w zatrudnieniu grupa ta była nieco liczniejsza i stanowiła 21,42%. Dominującą grupę z młodych bezrobotnych osób niepełnosprawnych stanowiły osoby pozostające bez pracy od sześciu do dwunastu miesięcy. Najczęstszy czas pozostawania bez pracy młodych niepełnosprawnych poszukujących pracy i nie pozostających w zatrudnieniu, to okres od jednego do trzech miesięcy. 42,6% z całej grupy niepracującej młodzieży zarejestrowanej w PUP, stanowiły młode niepełnosprawne kobiety.

Continue reading

Dostęp do rynku pracy przez Warsztaty Terapii Zajęciowej

Warsztaty Terapii Zajęciowej i Zakłady Aktywności Zawodowej uznawano za ważne elementy systemu rehabilitacji społecznej i zawodowej w powiatach. Traktowano je często jako zamknięty system głównie dla osób niepełnosprawnych intelektualnie, które nie miały szans na pracę na otwartym rynku pracy lub ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W wypowiedziach przedstawicieli samorządu często zwracano uwagę na nierozwiązany problem, jakim jest droga edukacyjna i zawodowa osób niepełnosprawnych intelektualnie. Wskazywano na brak wystarczających miejsc w WTZ i ZAZ oraz długi czas oczekiwania. Dotyczyło to na przykład młodzieży opuszczającej Ośrodki Szkolno-Wychowawcze: osoby idą na bruk, bo ta rodzina już sobie nie radzi (PCPR, powiat złotoryjski):

Continue reading