Propozycje dobrych rozwiązań we Wrocławiu

Poprawę sytuacji zawodowej młodzieży niepełnosprawnej w mieście Wrocławiu i powiecie wrocławskim badani upatrują przede wszystkim poprzez wprowadzenie zmian na poziomie ogólnopolskim. Likwidacja kolejnych ulg i uprawnień pracodawców zatrudniających niepełnosprawnych powoduje pogarszanie sytuacji samych niepełnosprawnych i odchodzenie kolejnych pracodawców z chronionego rynku pracy na otwarty (co pociąga za sobą zwalnianie niepełnosprawnych, a nie przechodzenie ich wraz z pracodawcą na otwarty rynek pracy). Ogólny postulat dotyczy więc utrzymania zachęt finansowych dla pracodawców w ramach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych z 1997 roku.

Continue reading

Rynek pracy dla młodych osób niepełnosprawnych

Instytucje publiczne istotne w procesie wspierania wejścia młodych osób niepełnosprawnych na rynek pracy: Powiatowe Urzędy Pracy, Powiato- we/Miejskie Centra Pomocy Rodzinie, Zespoły do spraw Orzekania o Niepełnosprawności realizują wycinkowe zadania i nie monitorują całości procesu. Szkoły przerywają wsparcie po zakończeniu nauki. Dla większości urzędów pracy zajmowanie się zatrudnieniem osób niepełnosprawnych jest sprawą marginalną, wobec wielu innych obowiązków. Powiatowe Urzędy Pracy nie mają też na ogół profesjonalnie przygotowanej kadry. Podstawową instytucją wspierającą młode osoby niepełnosprawne w drodze do zatrudnienia jest rodzina i sprawnie działające organizacje pozarządowe. Jednak wiele rodzin młodych osób niepełnosprawnych nie jest zainteresowanych podjęciem przez nich zatrudnienia, a organizacje pozarządowe występują głównie w ośrodkach miejskich. Sytuacja młodego niepełnosprawnego, jego szanse nauki i zdobycia pracy silnie zależą od wielkości ośrodka, w którym mieszka. Najbardziej korzystna jest ona w dużych miastach, a najgorsza w małych powiatach rolniczych. Szczególnie to uderza w niepełnosprawnych o cięższych schorzeniach, z niskimi kwalifikacjami i znacznym stopniem niepełnosprawności, których szanse zawodowe nawet w metropoliach są niewielkie.

Continue reading

Skuteczność polityki realizowanej w samorządach terytorialnych

Z punktu widzenia skuteczności polityki realizowanej w samorządach terytorialnych wobec osób niepełnosprawnych (tam, gdzie ma ona wyartykułowany i zoperacjonalizowany kształt) kluczowymi zagadnieniami są:

Continue reading

Start niepełnosprawnej młodzieży na otwartym rynku pracy

Dopełnieniem dobrych rozwiązań, których wdrożenie ułatwi start niepełnosprawnej młodzieży na otwartym rynku pracy jest niezbędna, zdaniem respondentów, zmiana postaw osób niepełnosprawnych wobec ich kształcenia i wkraczania na rynek pracy. Respondenci zaobserwowali fakt, iż niepełnosprawna młodzież z Poznania chętnie korzysta i uczestniczy w działaniach skierowanych bezpośrednio do osób niepełnosprawnych. Zdają się oni natomiast nie rozumieć, iż przedsięwzięcia organizowane bez wskazania, iż dotyczą wyłącznie osób niepełnosprawnych, nie są dla nich zamknięte. Dotyczy to między innymi, kursów, szkoleń, warsztatów i giełd pracy. Niepełnosprawna młodzież nie zgłasza chęci uczestnictwa w nich, chyba, że w ogłoszeniu wyraźnie jest podane, iż skierowane są do osób niepełnosprawnych. Podejście takie dotyczy również ofert pracy. Niepełnosprawni odpowiadają najczęściej na oferty, w których zaznaczone jest, iż pracodawca poszukuje osoby niepełnosprawnej. Rzadziej aplikują na stanowiska bez tego wskazania. Fakt ten, zdaniem rozmówców, jest dosyć istotny. Istnieją podmioty, na przykład urzędy administracji publicznej, które ze względu na interpretację Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczącą równouprawnienia i równego traktowania oraz dostępu do rynku pracy, nie mogą adresować ogłoszeń o pracę wyłącznie do osób niepełnosprawnych. Oferta pracy dotyczy wszystkich. Pomimo, iż dane stanowiska mogłyby w Poznaniu zostać zajęte przez osoby niepełnosprawne, zgłaszają one swoje aplikacje niezwykle rzadko. Rozmówcy widzą potrzebę uświadamiania niepełnosprawnej młodzieży, że istniejąpraco- dawcy, którzy poszukują fachowców w danej dziedzinie i nie ma dla nich znaczenia czy dana osoba spełniająca określone wymagania jest osobą pełnosprawną czy niepełnosprawną. Niezwykle istotne wydaje się zatem wspieranie kształtowania odpowiednich postaw i przekonań wśród młodych osób niepełnosprawnych i ciągłe ich uświadamianie, że otwarty rynek pracy nie wymaga dzielenia ofert pracy na kategorie pełnosprawnych i niepełnosprawnych poszukiwanych pracowników. Jest to rynek, w którym zdecydowanie ważniejsze są umiejętności i wykształcenie niż sprawność pracownika. Uświadomienie tego niepełnosprawnej młodzieży powinno wesprzeć podejmowane decyzje i ograniczyć pojawiający się stres związany z wejściem na otwarty rynek pracy, a także zmobilizować młode osoby niepełnosprawne do korzystania z oferty edukacyjnej skierowanej do wszystkich zainteresowanych.

Continue reading

Sztywność form zatrudnienia

Stosowanie nietypowych form zatrudnienia w celu zwiększenia aktywizacji zawodowej młodzieży niepełnosprawnej jest w wstępnej fazie procesu instytucjonalizacji. Dobrze zinstytucjonalizowaną formą była klasyczna umowa o pracę na czas nieokreślony – utrwalona przez prawo, powszechnie podzielana w środowisku działającym na rzecz osób niepełnosprawnych i przedstawicieli osób niepełnosprawnych, utrwalona w koncepcjach, teoriach i praktyce. Dla pracodawców była to umowa na czas określony, a okres jej obowiązywania uzależniony był od czasu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Była to elastyczność wymuszona przez zasady dofinansowań.

Continue reading

Telepraca

Telepraca, należała do najbardziej rozpoznawanych form nietypowych przez rozmówców lokalnych. Wskazywano na takie jej zalety, jak likwidacja problemu dotarcia do pracy co jest ważne dla osób niepełnosprawnych rucho- wo, ale i na użyteczność dla innych grup: głuchemu to na komputerze wszystko napiszą, niewidomemu przegadają wszystko itd. (samorząd, Gdynia). Ważny argument za jej rozwojem to rozszerzenie rynku pracy poza lokalne środowisko, co bardzo silnie było podkreślane w powiatach o ubogim rynku pracy, na przykład w powiecie sokolskim. Z drugiej strony wskazywano, że projekty telepracy często omijają rejony wiejskie, o słabej infrastrukturze.

Continue reading

Wady Zakładów Pracy Chronionej

Zdecydowanie większe emocje towarzyszyły wypowiedziom rozmówców negatywnie oceniających chroniony rynek pracy. Dla opisu ZPCH używano określeń nacechowanych pejoratywnie: to „wykańczalnia”, „getto”, „jedynie opis prawny”, a ich funkcjonowanie „woła o pomstę do nieba”. Podkreślano, że określenie „chroniony” jest tylko przykrywką dla większej eksploatacji osób niepełnosprawnych, które są na tego typu zatrudnienie skazane. Nie ma bowiem dla nich ofert na otwartym rynku pracy lub ze względu na swoje niskie kwalifikacje i kompetencje społeczne nie potrafią znaleźć pracy poza Zakładami Pracy Chronionej:

Continue reading

Wprowadzanie młodych niepełnosprawnych na rynek pracy

Jak największa część osób niepełnosprawnych powinna się uczyć w szkołach otwartych, szczególnie, że to zmniejszyłoby barierę między zwykłymi uczniami i uczniami niepełnosprawnymi i przeciwdziałałoby powstawaniu stereotypów. Jednak system szkolny nie jest przygotowany do pracy z uczniami niepełnosprawnymi. Nauczycielom brak kwalifikacji i odpowiedniego przygotowania. Niepełnosprawni traktowani są jak uczniowie trudni, dąży się do ich „wypchnięcia” lub „przepychania” z klasy do klasy. Praktyka ich funkcjonowania w szkołach powoduje, że znaczna część ich późniejszej trajektorii szkolnej: gorsze wyniki i wysokie prawdopodobieństwo trafienia do szkoły o profilu zawodowym lub specjalnym, jest tego efektem.

Continue reading

Zachęcanie osób niepełnosprawnych do kontynuacji kształcenia

Inną kwestią jest konieczność zachęcania osób niepełnosprawnych do kontynuacji kształcenia. Trudno jednak w tej kwestii zaproponować jakieś konkretne rozwiązanie. Prawdopodobnie przekształceniu musiałby ulec system szkolnictwa, podejście nauczycieli, rodziców i dzieci. Może trzeba byłoby rozważyć wprowadzenie systemu stypendiów lub pomocy dla młodzieży, która chce kontynuować kształcenie, lecz rezygnuje z powodów finansowych.

Continue reading

Zakład Aktywności Zawodowej Centralna Kuchnia

Warsztat Terapii Zajęciowej (działa od 1 kwietnia 1993 roku) – uczestnikami są osoby niepełnosprawne intelektualnie z orzeczeniem o niezdolności do pracy (45 osób). Celem WTZ jest zapewnienie uczestnikom miejsca w społeczeństwie, nauka radzenia sobie w sytuacjach życiowych oraz stwarzanie możliwości pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Uczestnicy warsztatu w ramach zajęć wykonują prace na rzecz WTZ i wytwarzają przedmioty na sprzedaż. W Stargardzie regularnie odbywają się wystawy prac uczestników połączone z możliwością nabycia ich wyrobów. Od stycznia 2007 roku w związku ze zmianą zasad finansowania WTZ, warsztaty muszą wypracować 5% swoich kosztów utrzymania. Najsprawniejsi uczestnicy warsztatów mają szanse znaleźć zatrudnienie w ZAZ Centralna Kuchnia. Natomiast w razie pogorszenia się stanu psychofizycznego mogą trafić do Środowiskowego Domu Samopomocy.

Continue reading

Zatrudnienie osób o głębszym upośledzeniu

Pewnym pomysłem na polepszenie sytuacji osób niepełnosprawnych na skierniewickim rynku pracy jest promocja ich zatrudnienia w instytucjach publicznych. Do tej pory nie prowadzono takiej polityki kadrowej, która nastawiona byłaby na pozyskiwanie przez urzędy pracowników niepełnosprawnych. W instytucjach publicznych, w których takie osoby pracują, zatrudniano je najczęściej przed nabyciem niepełnosprawności. Z całą pewnością ich zatrudnienie nie było efektem świadomej polityki zatrudnienia skierowanej na osoby niepełnosprawne. Wyjątkiem w tej kwestii jest skierniewicka Komenda Miejska Policji, która partycypowała w programie „Osoby Niepełnosprawne w Służbie Publicznej”. Policja jednak nie jest organem administracji lokalnej, a stworzenie etatów dla niepełnosprawnych leżało w gestii Komendy Głównej Policji, nie można tego przykładu traktować w kategoriach lokalnych działań na rzecz aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych.

Continue reading

Zatrudnienie subsydiowane i samozatrudnienie – ciąg dalszy

Pożyczki na tworzenie miejsc pracy (tak zwane samozatrudnienie) były w stosunkowo małym stopniu wykorzystywane przez młode osoby niepełnosprawne, mimo, że często wskazywano na liczne zalety samozatrudnienia dla osób niepełnosprawnych, na przykład poprzez dostosowanie czasu i miejsca pracy do swoich możliwości oraz uzyskanie dofinansowania na tego typu działalność. Rozpoczęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną uznawano jednak za nadludzki wysiłek i szansę tylko dla najbardziej przedsiębiorczych młodych osób. W powiatach rolniczych, z dużym bezrobociem, jak na przykład w powiecie ostrowskim, wskazywano, że osoby niepełnosprawne boją się ryzyka, nie mają siły przebicia, ale też, że w takich powiatach trudno znaleźć jakąś działalność, „żeby nie ponieść klęski”. Ponadto osoby niepełnosprawne miały problemy ze znalezieniem poręczycieli. Wszystko to powodowało, że młode osoby niepełnosprawne nie były zainteresowanie tego typu pracą:

Continue reading

Zatrudnienie subsydiowane i samozatrudnienie

Najwięcej ocen pozytywnych w ramach instrumentów stosowanych przez Powiatowe Urzędy Pracy dla młodych osób niepełnosprawnych uzyskały staże zawodowe i przygotowanie zawodowe w miejscu pracy. Formy te traktowano jako przełamywanie barier między pracodawcą a osobą niepełnosprawną, a ich efektem mogła być oferta stałej pracy. Modelową ścieżkę zawodową w przedsiębiorstwie młodej osoby niepełnosprawnej opisano w powiecie żarskim. Powinna się ona rozpoczynać od przygotowania zawodowego (do sześciu miesięcy), stażu (do dwunastu miesięcy) lub umowy na okres próbny (do trzech miesięcy). Później następuje umowa na czas określony. Jej czas trwania waha się od trzech miesięcy do trzech lat, w zależności od przedsiębiorstwa. Jej zastosowanie tłumaczono możliwością ostatecznego sprawdzenia rzetelności pracownika. Założenia dotyczące staży i dalszej drogi zawodowej, a ocena ich praktycznej realizacji różniła przedstawicieli instytucjonalnych.

Continue reading