Niepłnosprawni

Wady Zakładów Pracy Chronionej

Zdecydowanie większe emocje towarzyszyły wypowiedziom rozmówców negatywnie oceniających chroniony rynek pracy. Dla opisu ZPCH używano określeń nacechowanych pejoratywnie: to „wykańczalnia”, „getto”, „jedynie opis prawny”, a ich funkcjonowanie „woła o pomstę do nieba”. Podkreślano, że określenie „chroniony” jest tylko przykrywką dla większej eksploatacji osób niepełnosprawnych, które są na tego typu zatrudnienie skazane. Nie ma bowiem dla nich ofert na otwartym rynku pracy lub ze względu na swoje niskie kwalifikacje i kompetencje społeczne nie potrafią znaleźć pracy poza Zakładami Pracy Chronionej:

Continue reading

Wprowadzanie młodych niepełnosprawnych na rynek pracy

Jak największa część osób niepełnosprawnych powinna się uczyć w szkołach otwartych, szczególnie, że to zmniejszyłoby barierę między zwykłymi uczniami i uczniami niepełnosprawnymi i przeciwdziałałoby powstawaniu stereotypów. Jednak system szkolny nie jest przygotowany do pracy z uczniami niepełnosprawnymi. Nauczycielom brak kwalifikacji i odpowiedniego przygotowania. Niepełnosprawni traktowani są jak uczniowie trudni, dąży się do ich „wypchnięcia” lub „przepychania” z klasy do klasy. Praktyka ich funkcjonowania w szkołach powoduje, że znaczna część ich późniejszej trajektorii szkolnej: gorsze wyniki i wysokie prawdopodobieństwo trafienia do szkoły o profilu zawodowym lub specjalnym, jest tego efektem.

Continue reading

Zachęcanie osób niepełnosprawnych do kontynuacji kształcenia

Inną kwestią jest konieczność zachęcania osób niepełnosprawnych do kontynuacji kształcenia. Trudno jednak w tej kwestii zaproponować jakieś konkretne rozwiązanie. Prawdopodobnie przekształceniu musiałby ulec system szkolnictwa, podejście nauczycieli, rodziców i dzieci. Może trzeba byłoby rozważyć wprowadzenie systemu stypendiów lub pomocy dla młodzieży, która chce kontynuować kształcenie, lecz rezygnuje z powodów finansowych.

Continue reading

Zakład Aktywności Zawodowej Centralna Kuchnia

Warsztat Terapii Zajęciowej (działa od 1 kwietnia 1993 roku) – uczestnikami są osoby niepełnosprawne intelektualnie z orzeczeniem o niezdolności do pracy (45 osób). Celem WTZ jest zapewnienie uczestnikom miejsca w społeczeństwie, nauka radzenia sobie w sytuacjach życiowych oraz stwarzanie możliwości pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Uczestnicy warsztatu w ramach zajęć wykonują prace na rzecz WTZ i wytwarzają przedmioty na sprzedaż. W Stargardzie regularnie odbywają się wystawy prac uczestników połączone z możliwością nabycia ich wyrobów. Od stycznia 2007 roku w związku ze zmianą zasad finansowania WTZ, warsztaty muszą wypracować 5% swoich kosztów utrzymania. Najsprawniejsi uczestnicy warsztatów mają szanse znaleźć zatrudnienie w ZAZ Centralna Kuchnia. Natomiast w razie pogorszenia się stanu psychofizycznego mogą trafić do Środowiskowego Domu Samopomocy.

Continue reading

Zatrudnienie osób o głębszym upośledzeniu

Pewnym pomysłem na polepszenie sytuacji osób niepełnosprawnych na skierniewickim rynku pracy jest promocja ich zatrudnienia w instytucjach publicznych. Do tej pory nie prowadzono takiej polityki kadrowej, która nastawiona byłaby na pozyskiwanie przez urzędy pracowników niepełnosprawnych. W instytucjach publicznych, w których takie osoby pracują, zatrudniano je najczęściej przed nabyciem niepełnosprawności. Z całą pewnością ich zatrudnienie nie było efektem świadomej polityki zatrudnienia skierowanej na osoby niepełnosprawne. Wyjątkiem w tej kwestii jest skierniewicka Komenda Miejska Policji, która partycypowała w programie „Osoby Niepełnosprawne w Służbie Publicznej”. Policja jednak nie jest organem administracji lokalnej, a stworzenie etatów dla niepełnosprawnych leżało w gestii Komendy Głównej Policji, nie można tego przykładu traktować w kategoriach lokalnych działań na rzecz aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych.

Continue reading

Zatrudnienie subsydiowane i samozatrudnienie – ciąg dalszy

Pożyczki na tworzenie miejsc pracy (tak zwane samozatrudnienie) były w stosunkowo małym stopniu wykorzystywane przez młode osoby niepełnosprawne, mimo, że często wskazywano na liczne zalety samozatrudnienia dla osób niepełnosprawnych, na przykład poprzez dostosowanie czasu i miejsca pracy do swoich możliwości oraz uzyskanie dofinansowania na tego typu działalność. Rozpoczęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną uznawano jednak za nadludzki wysiłek i szansę tylko dla najbardziej przedsiębiorczych młodych osób. W powiatach rolniczych, z dużym bezrobociem, jak na przykład w powiecie ostrowskim, wskazywano, że osoby niepełnosprawne boją się ryzyka, nie mają siły przebicia, ale też, że w takich powiatach trudno znaleźć jakąś działalność, „żeby nie ponieść klęski”. Ponadto osoby niepełnosprawne miały problemy ze znalezieniem poręczycieli. Wszystko to powodowało, że młode osoby niepełnosprawne nie były zainteresowanie tego typu pracą:

Continue reading

Zatrudnienie subsydiowane i samozatrudnienie

Najwięcej ocen pozytywnych w ramach instrumentów stosowanych przez Powiatowe Urzędy Pracy dla młodych osób niepełnosprawnych uzyskały staże zawodowe i przygotowanie zawodowe w miejscu pracy. Formy te traktowano jako przełamywanie barier między pracodawcą a osobą niepełnosprawną, a ich efektem mogła być oferta stałej pracy. Modelową ścieżkę zawodową w przedsiębiorstwie młodej osoby niepełnosprawnej opisano w powiecie żarskim. Powinna się ona rozpoczynać od przygotowania zawodowego (do sześciu miesięcy), stażu (do dwunastu miesięcy) lub umowy na okres próbny (do trzech miesięcy). Później następuje umowa na czas określony. Jej czas trwania waha się od trzech miesięcy do trzech lat, w zależności od przedsiębiorstwa. Jej zastosowanie tłumaczono możliwością ostatecznego sprawdzenia rzetelności pracownika. Założenia dotyczące staży i dalszej drogi zawodowej, a ocena ich praktycznej realizacji różniła przedstawicieli instytucjonalnych.

Continue reading

Zmniejszenie bezrobocia wśród młodych osób niepełnosprawnych

W opinii respondentów największy wpływ na zmniejszenie bezrobocia wśród młodych osób niepełnosprawnych ma otwarty rynek pracy. Opinia dotycząca poznańskiego chronionego lokalnego rynku z nielicznymi wyjątkami nie jest najlepsza. Rynek pracy chronionej, zdaniem rozmówców, nie jest dobrym rozwiązaniem dla młodych osób niepełnosprawnych. Nie gwarantuje on szerokiego rozwoju, nie jest zazwyczaj, w ramach otrzymanej pracy, określona ścieżka kariery, praktycznie nie istnieje możliwość dokształcania i uczestnictwa w kursach podnoszących kwalifikacje zawodowe. Chroniony rynek pracy jest także, ich zdaniem, szerokim polem do nadużyć. Znane są przypadki z lokalnego chronionego rynku, polegające na zatrudnianiu osób niepełnosprawnych tylko „na papierze”, przy jednoczesnym pobieraniu dofinansowań. Nieuczciwi pracodawcy oddają niewielką część otrzymanych środków osobie niepełnosprawnej w zamian „za milczenie”, zaś reszta jest zyskiem wędrującym do ich kieszeni. Z powyżej przytoczonych powodów, część respondentów nie widzi miejsca dla młodej osoby niepełnosprawnej na chronionym rynku pracy, stojąc na stanowisku, iż niezbędna jest dokładna weryfikacja oferty lokalnego chronionego rynku, uczciwości pracodawców i spełniania przez Zakłady Pracy Chronionej ich podstawowej funkcji, jaką jest rehabilitacja zawodowa i wejście na otwarty rynek pracy. Zdaniem rozmówców, jeśli zakład nie spełnia swojego podstawowego zadania nie ma wskazań do tego, aby otrzymywał dotację z budżetu państwa. Powinien być wówczas traktowany tak, jak wszystkie inne zakłady z otwartego rynku.

Continue reading

Problemy związane z zatrudnieniem młodzieży niepełnosprawnej

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o hamulce procesu instytucjonalizacji zatrudnienia młodzieży niepełnosprawnej na otwartym rynku pracy. Czy należy tych determinant szukać w obowiązujących rozwiązaniach prawnych, zwyczajach i praktyce poszczególnych organizacji, procesach stereotypowego postrzegania zatrudnienia i ról pracowniczych osób niepełnosprawnych, braku wiedzy o innych formach zatrudnienia osób niepełnosprawnych i obawach związanych z upowszechnianiem nietypowych form zatrudnienia? Omówione problemy szczegółowe dotyczyć będą zatrudnienia na chronionym i otwartym rynku pracy młodych osób niepełnosprawnych oraz wykorzystania nietypowych form w zatrudnieniu młodych osób niepełnosprawnych na lokalnych rynkach pracy.

Continue reading

Praktyka zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Polsce

Firma umie liczyć, bo mamy PFRON do zapłacenia […]. Chodzi o względy ekonomiczne. Po co mamy płacić za coś, za co możemy nie płacić. Dwadzieścia, trzydzieści tysięcy płaciło się na PFRON, a dziś się nie płaci […]. Nie, nie interesują nas takie umowy. Wie Pani to jest bardzo skomplikowane. Na umowę o dzieło to my zatrudniamy normalnych ludzi, czasami, gdy jest zbyt dużo pracy, w szczycie sezonu […], ale nie są to osoby niepełnosprawne (pracodawca, powiat żarski).

Continue reading

Praca wolontariuszy – ciąg dalszy

W Centrum Wolontariatu jak byłem cztery lata, to nie spotkałem żadnej osoby niepełnosprawnej takie osoby nie chcą bo wychodzą z założenia, że mi nie pomogli, to ja też nie będę pomagał. Dobrze jest być wolontariuszem, jak ma się pracę (lokalny informator, powiat skarżyski).

Continue reading

Potrzeby pracodawcy a specyfika możliwości niepełnosprawnych

Organizacje starają się promować model zatrudniania uwzględniający zarówno potrzeby pracodawcy, jak i specyfikę możliwości niepełnosprawnych. Z badanych sześciu organizacji dwie miały gotowe do wdrożenia projekty ZAZ-u, jedna projekt w opracowaniu, zaś jedna plan otworzenia spółdzielni inwalidów. Dobra praktyka polegałaby po prostu na pomocy w realizacji gotowych przedsięwzięć i wsparciu tworzonych. Jak na razie jednak inicjatywy te są w pewnym sensie „niewidoczne” dla przedstawicieli instytucji samorządowych.

Continue reading

Opinie o przyszłości chronionego rynku pracy – ciąg dalszy

Wskazywano na małą atrakcyjność zawodów oferowanych osobom niepełnosprawnym na chronionym rynku pracy i niewielkie zarobki. To sprawiało, że młode osoby niepełnosprawne niechętnie podejmowały pracę w Zakładach Pracy Chronionej, zwłaszcza w dużych ośrodkach miejskich (Gdynia, Poznań, Wrocław). WTZ i ZPCH nie spełniały również przypisanej im funkcji przygotowania osób niepełnosprawnych do wejścia na otwarty rynek pracy. Przechodzenie z chronionego na otwarty rynek pracy nie było regułą. Spora grupa osób niepełnosprawnych pozostawała w zatrudnieniu chronionym przez długie lata, a nawet poza niego nie wychodziła.

Continue reading