Rynek pracy dla młodych osób niepełnosprawnych

Instytucje publiczne istotne w procesie wspierania wejścia młodych osób niepełnosprawnych na rynek pracy: Powiatowe Urzędy Pracy, Powiato- we/Miejskie Centra Pomocy Rodzinie, Zespoły do spraw Orzekania o Niepełnosprawności realizują wycinkowe zadania i nie monitorują całości procesu. Szkoły przerywają wsparcie po zakończeniu nauki. Dla większości urzędów pracy zajmowanie się zatrudnieniem osób niepełnosprawnych jest sprawą marginalną, wobec wielu innych obowiązków. Powiatowe Urzędy Pracy nie mają też na ogół profesjonalnie przygotowanej kadry. Podstawową instytucją wspierającą młode osoby niepełnosprawne w drodze do zatrudnienia jest rodzina i sprawnie działające organizacje pozarządowe. Jednak wiele rodzin młodych osób niepełnosprawnych nie jest zainteresowanych podjęciem przez nich zatrudnienia, a organizacje pozarządowe występują głównie w ośrodkach miejskich. Sytuacja młodego niepełnosprawnego, jego szanse nauki i zdobycia pracy silnie zależą od wielkości ośrodka, w którym mieszka. Najbardziej korzystna jest ona w dużych miastach, a najgorsza w małych powiatach rolniczych. Szczególnie to uderza w niepełnosprawnych o cięższych schorzeniach, z niskimi kwalifikacjami i znacznym stopniem niepełnosprawności, których szanse zawodowe nawet w metropoliach są niewielkie.

Rynek pracy dla młodych osób niepełnosprawnych w zbyt dużym stopniu zdominowany jest przez chroniony sektor zatrudnienia. Oferuje on pracę nisko kwalifikowaną, nie gwarantującą awansu zawodowego i wysokich wynagrodzeń. System ten obarczony jest także wieloma patologiami, związanymi z utrzymaniem korzystnych dla pracodawcy dofinansowań. Na otwartym rynku pracy pracodawcy unikają zatrudniania niepełnosprawnych pracowników. Barierą są stereotypy, brak wiedzy, skomplikowane i niestabilne przepisy związane z systemem wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Pojawiają się jednak sygnały pozytywne. Pracodawcy z otwartego rynku pracy coraz częściej dostrzegają kwalifikacje osób niepełnosprawnych i ich zaangażowanie w pracę. Kwalifikacje zawodowe, potwierdzone odpowiednim wy- kształceniem i trafny dobór pracownika do oferty pracy zwiększa szanse zawodowe i niweluje dysfunkcje, wynikające z niepełnosprawności. Barierą do większego zaangażowania pracodawców z otwartego rynku pracy pozostają jednak zawiłe przepisy dotyczące wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych, często niedostosowane do zmieniającego się rynku pracy. Dla małych czy średnich pracodawców ich stosowanie oznacza też konieczność zatrudnienia dodatkowej osoby do administracji, co nadmiernie zwiększa koszty pracodawcy.

Nietypowe formy zatrudnienia są słabo znane w środowiskach lokalnych

Wywołują obawy, ale i nadzieję. Obawy często wynikają z braku wiedzy, postrzegania tych form jako gorszych, ze względu na mniejsze gwarancje socjalne dla pracownika. Do korzystania z form tradycyjnych skłania też przyzwyczajenie do zasad dofmansowań stosowanych przez PFRON. Pozytywne oceny odnoszące się do elastycznych form zatrudnienia wskazują na wzbogacenie oferty pracy i lepsze dostosowanie do możliwości i potrzeb osoby niepełnosprawnej, ale i zapotrzebowania pracodawców z otwartego rynku pracy. W przypadku młodych osób niepełnosprawnych dostrzegano możliwości wykorzystania elastycznych form, zarówno w procesie aktywizacji zawodowej, wchodzenia w role zawodowe, dorywczego, jak i docelowego zatrudnienia. Jednak obecne zasady wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych stosowane w praktyce PFRON oraz niewielka wiedza o formach elastycznych wśród pracodawców, osób niepełnosprawnych i przedstawicieli instytucji samorządowych ogranicza wykorzystanie tych form.

Przeprowadzone badania monograficzne i badania ankietowe stanowią podstawę do sformułowania następujących wniosków i rekomendacji odnoszących się do procesu przygotowania zawodowego, aktywizacji zawodowej i zatrudnienia młodych osób niepełnosprawnych.

W zakresie przygotowania zawodowego do rynku pracy postulujemy następujące rozwiązania. Potrzebna jest ścisła współpraca szkół i rodziców osób niepełnosprawnych z doradcami wyboru zawodu. W zakresie ukierunkowania kształcenia zawodowego na danym terenie natomiast powinna wystąpić szersza współpraca szkół, PUP-ów i pracodawców. Przy wprowadzaniu na rynek pracy młodych osób niepełnosprawnych ważne jest zachowanie ciągłości między nauką a pracą. Większą rolę powinny tutaj odgrywać staże przygotowujące do podjęcia pracy w szerszym wymiarze czasowym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *